Dünyada internet 3 gün yox ola bilər: İran məlumat mərkəzlərini DAĞIDIR...


Digərləri 08 Mar 2026 11:42:00 207 0

Dünyada internet 3 gün yox ola bilər: İran məlumat mərkəzlərini DAĞIDIR...

İqtisadçı Nuriel Rubini "21-ci əsrin infrastrukturunun keçmişin neft platformaları qədər həssas olduğunu" xəbərdar edəndə, bir çoxları bunu daha bir həyəcanverici alarmism (təbiət ilə cəmiyyətin qarşılıqlı əlaqəsini optimallaşdıran prinsip - red.) kimi rədd edib. Lakin martın əvvəlindəki hadisələr onun həqiqətə çoxlarının istədiyindən daha yaxın olduğunu göstərib.

Son.az xəbər verir ki, bir neçə gün ardıcıl olaraq Yaxın Şərqdə partlayışlar baş verib və hücuma məruz qalan hərbi bazalar deyil, qlobal rəqəmsal iqtisadiyyatın ürəyi olan Amazon Web Services məlumat mərkəzləri idi.

Şirkət təsdiqləyib ki, əvvəlcə dronlar Birləşmiş Ərəb Əmirliklərindəki iki AWS mərkəzinə "birbaşa zərbə endirib". CNBC və CBS News rəsmi Amazon məlumatlarına istinadən bildirib ki, kompleksin yaxınlığında baş verən hücumdan sonra Bəhreyndə üçüncü obyektə də ziyan dəyib.

Martın 4-ü axşamı Bəhreyndə serverlərə daha bir hücum aşkar edilib - bu, cəmi bir neçə gün ərzində dördüncü hücum olub. İran mənbələri hücumların ABŞ hərbi və kəşfiyyat fəaliyyətlərini dəstəkləməkdə məlumat mərkəzlərinin "rolunu müəyyən etmək" üçün həyata keçirildiyini bildiriblər.

Heç kimin gözləmədiyi çöküş

Dubayın mərkəzlərindən biri sözün əsl mənasında yerlə-yeksan edildikdə, nəticələr dərhal baş verib. Bank xidmətləri, logistika platformaları və korporativ şəbəkələr Yaxın Şərqdə çöküb.

Kibertəhlükəsizlik təqdimatlarından dəhşətli bir hekayə deyil, məlumat itkisi reallığa çevrilib. Amazon təcili olaraq tutumu digər saytlara köçürüb, lakin bu kömək etməyib: yük artıb və sürət azalıb.

Dünyanın hər yerindən istifadəçilər pinq sıçrayışlarını, VPN kəsintilərini və bulud xidmətlərinin yavaşlamasını müşahidə ediblər.

Ekspertlər bunun narahatedici bir presedent olduğunu etiraf edirlər. Kibertəhdidlər haqqında illərlə davam edən müzakirələr birdən-birə əhəmiyyətsiz hala gəlib - məlum olub ki, interneti bağlamaq üçün hakerlərə ehtiyac yoxdur. Bir neçə əsas qovşağın fiziki məhv edilməsi dünyanın rəqəmsal xəritəsinin dağılmasına səbəb olmaq üçün kifayətdir.

Niyə bu qədər təhlükəlidir?

Amazon məlumat mərkəzləri sadəcə "server otaqları" deyil. Onlar bankları, dövlət portallarını, aviaşirkətləri, telekommunikasiya şirkətlərini, səhiyyəni və logistikanı gücləndirən infrastrukturdur. 

"The Independent" qəzetinin məlumatına görə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Bəhreyndə AWS obyektlərinə edilən hücumlar, paylanmış sistemlərinə və ehtiyatlarına baxmayaraq, hətta ən böyük bulud provayderlərinin belə nə qədər həssas olduqlarını nümayiş etdirib.

Maliyyə mütəxəssisləri uzun müddətdir ki, kritik xidmətlərin bir neçə korporasiyanın əlində cəmləşməsinin domino effekti yaratdığı barədə xəbərdarlıq edirlər. İran hücumları bu effektin real həyatda ilk dəfə reallaşdığını göstərir. Əvvəllər hipotetik ssenarilər müzakirə olunurdusa, indi dünya "internetin bağlanması"nın necə olduğunu canlı olaraq görüb.

Bundan sonra nə olacaq

Amazon artıq bölgədəki obyektlərin təhlükəsizliyini gücləndirdiyini və yük paylama arxitekturasını yenidən nəzərdən keçirdiyini açıqlayıb. Lakin problem açıq-aydın daha dərindədir.

Dünya interneti keçici və toxunulmaz bir şey kimi düşünməyə alışıb. Əslində, o, beton binalara, kabellərə, elektrik yarımstansiyalarına və bu sistemləri idarə edən insanlara əsaslanır. Əgər kimsə bu qalaları dağıtsaydı, heç bir rəqəmsal ekranlama kömək etməzdi.

İndi anlamaq vacibdir: məlumat mərkəzlərinə hücumlar regional münaqişənin bir epizodu deyil, bütün dünyaya bir siqnaldır. İran nümayiş etdirib ki, fiziki müharibə milyardlarla insanın həyatının asılı olduğu infrastruktur uğrunda müharibəyə çevrilə bilər. /Lent.az 

"Oğlum məni rədd etməyib"  Mahir Emrelidən DANIŞDI like
  • 08 Mar 11:32  
Şou-biznes "Oğlum məni rədd etməyib" Mahir Emrelidən DANIŞDI

"Şou-biznesdə etik olmayan addım atmaqla zirvəyə çıxmaq mümkündür

arrow Ətraflı
104 yaşı olduğuna İNANMADI  Reaksiyası gündəm oldu like
  • 08 Mar 11:16  
Digərləri 104 yaşı olduğuna İNANMADI Reaksiyası gündəm oldu

104 yaşlı qadının doğum günü zamanı yaşına verdiyi reaksiya sosial ş�

arrow Ətraflı
2030cu ildə Ramazanda 36 gün oruc tutulacaq like
  • 08 Mar 11:10  
Digərləri 2030cu ildə Ramazanda 36 gün oruc tutulacaq

2030-cu il dini təqvimdə nadir bir hadisəyə şahid olacaq.

arrow Ətraflı
"Kürəkənim evimi satmağa qoymur" like
  • 08 Mar 11:07  
Şou-biznes "Kürəkənim evimi satmağa qoymur"

"Utanmıram, fəxr edirəm evimlə. Bu evdə uşaq, ütü, yaz otağı var.

arrow Ətraflı
"İranda məktəbə hücumu Tehranın özü həyata keçirib" like
  • 08 Mar 11:01  
Dünya "İranda məktəbə hücumu Tehranın özü həyata keçirib"

ABŞ Prezidenti Donald Tramp İranda qızlar üçün ibtidai məktəbə edilən

arrow Ətraflı
Xalq artisti geyim tərzinə görə QINANDI like
  • 08 Mar 10:47  
Şou-biznes Xalq artisti geyim tərzinə görə QINANDI

Xalq artistinin geyimi MÜZAKİRƏ YARATDI -

arrow Ətraflı
SEPAH: "Pezeşkianın bəyanatlarına məhəl qoymayın" like
  • 08 Mar 10:31  
Digərləri SEPAH: "Pezeşkianın bəyanatlarına məhəl qoymayın"

İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunda (SEPAH) İran Prezidenti Məsud Peze

arrow Ətraflı
Tehranda küçələr də YANIR like
  • 08 Mar 10:21  
Digərləri Tehranda küçələr də YANIR

İranın paytaxtı Tehran şəhərində ABŞ-İsrail hücumları nəticəsində

arrow Ətraflı
Əməkdar artistin arxiv görüntüsü MÜZAKİRƏ YARATDI like
  • 08 Mar 09:30  
Şou-biznes Əməkdar artistin arxiv görüntüsü MÜZAKİRƏ YARATDI

Əməkdar artist Xumar Qədimovanın arxiv görüntüləri gündəm olub.

arrow Ətraflı
SEPAH Azərbaycanı hədələdi like
  • 08 Mar 09:20  
Digərləri SEPAH Azərbaycanı hədələdi

SEPAH Azərbaycana böhtan ataraq hədələyib.

arrow Ətraflı
Röyanın arxiv kadrları YAYILDI, məşhur aparıcı ilə like
  • 08 Mar 06:06  
Şou-biznes Röyanın arxiv kadrları YAYILDI, məşhur aparıcı ilə

Xalq artisti Röya Ayxanın illər öncəyə aid arxiv kadrları sosial şəbək

arrow Ətraflı
60 yaşlı qadın əməliyyatla 30 yaş CAVANLAŞDI like
  • 08 Mar 05:05  
Digərləri 60 yaşlı qadın əməliyyatla 30 yaş CAVANLAŞDI

Sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülər qısa zamanda böyük marağa s

arrow Ətraflı
Nişan günündə bəy göz yaşı tökdü: Gəlin sakitləşdirə BİLMƏDİ like
  • 08 Mar 02:02  
Digərləri Nişan günündə bəy göz yaşı tökdü: Gəlin sakitləşdirə BİLMƏDİ

Sosial şəbəkələrdə yayılan bir nişan mərasimi görüntüsü qısa zaman

arrow Ətraflı
Azərbaycanda birbirinə bənzəyən məşhurlar MÜZAKİRƏ YARATDI: 1 almadılar like
  • 08 Mar 01:01  
Digərləri Azərbaycanda birbirinə bənzəyən məşhurlar MÜZAKİRƏ YARATDI: 1 almadılar

Son günlər sosial şəbəkələrdə maraqlı bir mövzu gündəmə gəlib.

arrow Ətraflı
8 Mart  Beynəlxalq Qadınlar Günüdür like
  • 08 Mar 00:06  
Digərləri 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günüdür

Bu gün 8 Mart - Beynəlxalq Qadınlar Günüdür.

arrow Ətraflı